تاثير هورمون استروژن در مقابله با بيماري اسكلروسيس چندگانه
لندن ، ايرنا 27/06/84
يك گروه از محققان در دانشگاه هاروارد باانجام بررسي بر روي سوابق پزشكي هزار و ‪ ۱۰۰‬زن سالم و بيمار، به اين نتيجه رسيده‌اند كه هورمون استروژن مي‌تواند دربه تعويق انداختن زمان ظهور بيماري اسكلروسيس چندگانه يا جلوگيري از ابتلا افراد به آن نقش داشته باشد.
هورمون استروژن كه اصلي‌ترين هورمون باروري زنانه به شمار مي‌آيد وظايف متعدد و مهمي را در بدن بر عهده دارد. اين هورمون علاوه بر تنظيم زمان عادت ماهانه، در جلوگيري از پوك شدن استخوانها، مقابله با بيماريهاي قلبي ، كاستن از حالت گر گرفتگي و حرارت شديد بدن در خانمها در دوران يائسگي، و مبارزه با زوال توانائيهاي عقلي و ادراكي موثر است.

همين امر موجب شده بود كه پزشكان در يكي دو دهه اخير از اين هورمون براي هورمون درماني استفاده زيادي به عمل آورند تا اينكه تحقيقاتي كه در چند سال گذشته به انجام رسيد نشان داد كه استفاده از اين هورمون در مورد خانمهاي يائسه احتمال ابتلا به سرطان را افزايش مي‌دهد.

نكته ديگري كه سبب شد نام اين هورمون به بدي در برود آن بود كه بيش از دو سوم افرادي كه به بيماري زيست-عصبي اسكلروسيس چندگانه مبتلا مي‌شوند خانمها هستند و در بدن خانمها ميزان هورمون اوستروژن به مراتب بيشتر از آقايان است.

در بيماري اسكلروسيس چندگانه، غلاف محافظ سلولهاي عصبي موسوم به مايلين ‪ myelin‬از بين مي‌رود و به اين ترتيب توانايي سلولها براي انتقال پيامهاي عصبي به يك صدم كاهش مي‌يابد. اين امر موجب مي‌شود كه شخص بتدريج توانايي فرايندهاي حياتي مهم را از دست بدهد و در معرض خطر مرگ قرار گيرد.

محققان در گذشته بر اين باور بودند كه ميان هورمون استروژن و ابتلا به بيماري اسلكروسيس چندگانه رابطه وجود دارد. اما تحقيقات يك گروه از پژوهشگران در مدرسه بهداشت عمومي دانشگاه هاروارد به سرپرستي آلوارو آلفونسو نشان مي‌دهد كه برخلاف اين تصور، هورمون اوستروژن مي‌تواند در جلوگيري از ابتلا به بيماري و يا به تاخير انداختن آن (در مورد كساني كه به صورت ژنتيكي مستعد مبتلا شدن به آن هستند) نقش ايفا كند.

آلفونسو و همكارانش با استفاده از بانكهاي اطلاعات پزشكي ‪ ۱۰۶‬زن زير ‪۵۰‬ سال مبتلا به بيماري اسكلروسيس چندگانه را شناسايي كردند و در پرونده پزشكي آنان اين نكته را مورد توجه قرار دادند كه آيا در فاصله سه سال قبل از ابتلا به بيماري از هورمون استروژن (به عنوان مثال به صورت قرص ضد حاملگي) استفاده كرده‌اند؟
پرونده اين افراد با پرونده هزارو ‪ ۱۰۰‬زن زير ‪ ۵۰‬سال غير مبتلا به بيماري اسكلروسيس چندگانه مقايسه شد و در مورد اين خانمها نيز اين مساله مورد توجه قرار گرفت كه آيا هورمون اوستروژن به صورت قرص ضد حاملگي يا صورتهاي ديگر مصرف مي‌كرده اند؟
محققان دانشگاه هاروارد كه نتايج بررسيهاي خود را در نشريه علمي "آركايو او نيورولوژي ‪ Archives of Neurology‬آرشيو زيست-عصب شناسي" به چاپ رسانده اند خاطر نشان كردند كه در ميان خانمهاي گروه دوم تنها پنج نفر به اين بيماري مبتلا شدند.

در عين حال خانمهايي كه در اين گروه دوم جاي داشتند از هورمون استروژن به صورت قرص ضد حاملگي استفاده مي‌كرده‌اند.

در مجموع، بر مبناي اين تحقيق، مصرف هورمون استروژن تا ‪ ۴۰‬درصد از خطر ابتلاي اين افراد به بيماري اسكلروسيس چندگانه، در كوتاه مدت، كم كرده است.

به اعتقاد آلفونسو آنچه كه از اين بررسي به دست مي‌آيد آن است كه برخلاف تصور گذشته ميان هورمون استروژن و بروز بيماري اسكلروسيس چندگانه رابطه علت و معلولي وجود ندارد.

نكته ديگر اينكه مصرف اين هورمون مي‌تواند تا چند سال در بروز بيماري تاخير به وجود آورد.

به عبارت ديگر اگر فردي قرار است به اين بيماري مبتلا شود، اين هورمون تنها مي‌تواند در بروز آن وقفه ايجاد كند نه آنكه به كلي آن را متوقف سازد.